BÙI GIÁNG & TRỊNH CÔNG SƠN
Khảo Luận Về
NGUYEN QUANG THANH   biên soạn
Bài & ảnh của
NGUYEN QUANG THANH


Chúng Tôi,
Tuổi Thơ Không Thể Nói
Chúng Tôi,
Tuổi Thơ Không Thể Nói

CHÚNG TÔI, TUỔI THƠ KHÔNG THỂ NÓI


1. Chị 3 Của Chúng Tôi 
Chị đi giữa, hai đứa đi hai bên, mỗi đứa nắm một ngón tay của chị, vừa đi vừa nhảy nhót giữa đường làng. Chúng tôi cùng đi qua những bụi tre san sát lá gai, qua những bờ lúa gió hương lồng lộng, qua những hàng khoai ấp ủ củ cây, những dàn mướp hoa trái lủng lẳng, và qua những khoảnh đất mọc đầy cỏ hoang buông tuồng. Chúng tôi nhìn trên cao, bầy chuồn chuồn đang biểu diễn những đường bay biến hóa bất ngờ. "Chuồn chuồn giả, vô sở tòng lai diệc vô sở khứ, cố danh chuồn chuồn. Không thể dự đoán là nó bay tới, bay lui, hay là bay ở lại, ấy là cái con chuồn chuồn" (B.G.).
Mời đọc tiếp...


2. Ác Mộng Thời Thơ Ấu
Mẹ chúng nó đi vắng. Không có mẹ ở nhà vào giờ phút cấp bách này để chúng nó có thể chạy đến ôm mẹ. Còn “thằng Bo” – anh ruột của chúng nó – có lẽ đã nhìn thấy hung thần từ xa, đã nhanh chân chạy trốn ở đâu quanh đây, chúng nó không biết rõ. Chúng nó thầm hiểu đang có điều gì đó không êm đềm cho anh Bo. Thường ngày, anh Bo đi học ở thành phố, lâu lâu mới về chơi. Trường học ở quê chưa có bậc trung học, từ hai năm nay, khi lên lớp đệ thất, anh Bo phải đi học xa gia đình. Hôm qua, bất ngờ anh về chơi đột ngột. Mẹ vui lắm. Mẹ hứa bữa nay mẹ sẽ đi chợ mua cá về ăn với cơm.
Mời đọc tiếp...


3. Người Cha Vắng Mặt
Cuộc đời tôi đã được vụng về - quá vụng về - vẽ nên một cách bất công vào một thời điểm bất ổn bởi một hóa công bất toàn. Tôi cay đắng tìm khuây khỏa trong đời bằng cách nhìn những số phận méo mó tương tự như tôi. Tôi cảm thấy an ủi khi biết mình không phải là trường hợp duy nhất, mà là trường hợp của số đông thân phận đồng bào. Tôi không trách riêng cha tôi. Nhưng tôi nghĩ ngợi và buồn nhiều về người đời, trong đó có cha tôi.
Mời đọc tiếp...

4. We the Children Could Not Say
“We, the Children Could Not Say” is the somewhat late-in-the-day lessons of the old past.
The past had known as something couldn’t change, but the meaning lessons of the past can help to change the direction of future to avoid the muddy roads may continue ahead.

Read more...



Chúng tôi bây giờ không còn ở tuổi ấu thơ, chúng tôi bây giờ đã là những người lớn.

Người lớn chúng tôi hôm nay tự nhìn lại mình, tự nhìn lại thời thơ ấu của mình và nhìn lại thời thơ ấu của những người chung quanh.

”Thời thơ ấu!”. Nghe sao mà ngậm ngùi. Thoạt tiên là một cảm giác buồn vui pha trộn, tiếp theo là một cái nhìn chú tâm, và cuối cùng là một cái giật mình thót tim. Cảm thấy thương mình và thương thế giới chung quanh mình vô cùng. Cố tự trấn tĩnh - không mắc cỡ - để nói ra sự thật. Nói ra sự thật về thời thơ ấu của chúng tôi. Một thời thơ ấu không hẳn vui, nếu không nói hẳn rằng buồn.

Mặc dù lâu nay chúng tôi vẫn cố che giấu điều không vui và cố mỉm cười mỗi khi khoe tuổi thơ mình đẹp lắm này nọ, nhưng tận đáy lòng, sự thật vẫn nhoi nhói những xót xa. Chúng tôi nghe một nỗi buồn mênh mông bao trùm sự thật. Sự thật về tuổi thơ của chúng tôi: quá thiếu thốn niềm vui mà quá dư thừa nỗi buồn.

Khi chú tâm nhìn lại như vậy, chúng tôi ngẫm nghĩ về những tác động của thế giới người lớn đối với cuộc đời trẻ thơ. Những tác động vẫn đang thơ ngây tiếp diễn mọi ngày ấy có thể là những tiếp diễn thuận lợi hoặc có thể là những tiếp diễn bất lợi, hoặc cả hai, đến sự trưởng thành của những tâm hồn thơ ấu. Những tác động đa dạng ấy bao gồm những sinh hoạt trong gia đình và sinh hoạt của các cộng đồng xã hội rộng lớn hơn. Nó tác động âm thầm, lâu dài, và thường là không cần quan tâm đến diễn biến tâm lý và trí tuệ của trẻ thơ, người trực tiếp bị tác động, nặng nề nhất là tại các xứ sở nhược tiểu.

Vì những tác động ấy xảy ra do người lớn “hiểu biết” chủ động, cho nên trẻ thơ “chưa hiểu biết” chỉ biết thụ động chấp nhận. Những người lớn tự trao cho mình huy chương “hiểu biết”, và không ngừng tìm cách gây ảnh hưởng lên tâm hồn thơ dại và trí óc non nớt của những người “chưa hiểu biết”. Những người lớn thì có đủ mọi loại sức mạnh để tự trao cho mình quyền “dạy dỗ” trẻ thơ, quyền chửi mắng, quyền làm nhục, quyền đánh đập những đứa trẻ hoàn toàn không có phương tiện tự vệ.

Bao nhiêu năm trôi qua mù lòa như vậy, tuổi thơ lặng lẽ chấp nhận mọi tốt xấu, mọi đúng sai, tất cả những gì người lớn trao cho, tất cả những gì tác động lên đời sống tuổi thơ, và phải xem tất cả những gì nhận được đều là “ân huệ” của người lớn ban cho. Vì là kẻ thụ ơn của người lớn, cho nên trẻ thơ suốt đời không thể nói một lời bình phẩm nào cả, không thể lên tiếng tán thành điều này hoặc phản đối điều kia, vì e rằng như vậy là thái độ bất kính.

“Như vậy là thái độ bất kính.” Đó là một lối suy nghĩ ấu trĩ do người lớn nhồi nhét vào tâm hồn con trẻ từ đã lâu đời. Đó là một cách suy nghĩ được người lớn gieo rắc vào lòng trẻ thơ để phòng ngừa ngày mà thẻ thơ sẽ lớn lên, và sẽ quay đầu lại lên án những ngược đãi của thế giới người lớn đối với thế giới trẻ thơ.

Bầu không khí xã hội u ám ấy càng thêm âm u, khi mà những “trẻ thơ nạn nhân” ấy lớn lên (về thân xác), không kịp suy nghĩ, chưa kịp tĩnh thức, và đã vội vàng trở thành những “người lớn vô tình” như các tiền bối vô minh. Bi kịch vì thế tiếp diễn liên miên, chồng chất thêm nhiều thế hệ nữa, và tiếng nói của tuổi thơ càng chìm lặng sâu hơn vào tình thế "không thể nói".

”Chúng Tôi, Tuổi Thơ Không Thể Nói” là phát biểu của chính chúng tôi, của cuộc đời chúng tôi, vừa như là những nạn nhân đã chịu đựng một tuổi thơ thiếu may mắn, vừa như là những người lớn kế tục mù lòa, tác nhân làm cho bầu trời tuổi thơ chung quanh bị mây mù trùm phủ.

Bên cạnh những tác động êm đềm từ các loại tác động, chúng tôi cũng phác họa lại những tác động tai hại có thể có của các loại tác động từ những người-lớn-thơ-dại-mù-lòa (mù lòa một cách thơ ngây, mù lòa mà không biết là mình mù lòa, mù lòa mà cứ tưởng là sáng suốt lắm).

”Chúng Tôi, Tuổi Thơ Không Thể Nói” là bài học muộn màng từ quá khứ xa xưa. Quá khứ được biết là cái không thể thay đổi, nhưng những bài học có ý nghĩa của quá khứ có thể giúp chuyển hướng tương lai tránh khỏi những con đường bùn lầy phía trước.


NGUYEN QUANG THANH
(2013)
Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn  -  Nguyen Quang Thanh biên soạn
Website: www.nguyenquangthanh.com  -  tác giả tự trình bày