BẦU TRỜI ÂM NHẠC TRỊNH CÔNG SƠN 
Trịnh Công Sơn:
Giọt Lệ Thiên Thu

Tiểu luận của  NGUYEN QUANG THANH

KHẢO LUẬN VỀ BÙI GIÁNG & TRỊNH CÔNG SƠN
NGUYEN QUANG THANH biên soạn
Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn   -  Nguyen Quang Thanh biên soạn
Website:  www.nguyenquangthanh.com    -  tác giả tự trình bày


Tôi học chứng nghiệm lẽ thật tại một cuộc đời chẳng còn phân biệt đôi ngã, tại một ngã đời chẳng còn phân biệt đôi bờ. Tôi từ đó không còn cắm cúi vui buồn, không còn chúi mũi sướng khổ, không còn nằng nặc hơn thua, không còn kỳ kèo phải trái, không còn tranh biện xấu đẹp, không còn bàn suông thiện ác, không không không dài dòng đối chất lôi thôi... Tôi chỉ đơn sơ mở rộng lòng mình để yêu thương con người giản dị quanh tôi.

Sống có đôi tay, đôi tay thật dài ôm quanh tình người
Sống có đôi chân, đôi chân mệt nhoài một đời tới lui

Gió núi vẫn bay qua. Nắng quái vẫn lung linh. Tôi vẫn sống, nóng bức. Tôi vẫn bước đi, mệt nhoài. Lòng tôi vẫn lao xao hy vọng vui tươi, và vẫn lung linh thất vọng vì quá ngậm ngùi. Tôi có buồn giận gì ai đâu, từ khi tôi nhận biết chính mình phạm tội làm người. Tôi có hờn trách gì người đâu, vì tôi nhận biết người cũng mang nặng kiếp người khốn khổ như tôi.

Cuộc đời cho tôi cho tôi trái cấm trên đôi môi em
Cuộc đời cho thêm cho em có cánh bay đi vội vàng

Tôi yêu em, đó là một sự thật trong lòng tôi, và tôi không chối cãi. Tuy nhiên, tôi thoạt tiên không hề biết rằng tôi phạm tội vì đã chạm vào trái cấm trên đôi môi em. Em cũng không hề biết em là đồng phạm vì đã không tự ngăn cản mình đừng làm người biết rung cảm khi mang trái tim người. Vừa khi em và tôi cùng nhận ra là mình đã yêu nhau hồn nhiên, thì cũng là lúc thiên hạ chung quanh xôn xao lên án, lao xao bàn tán về việc tôi đã chạm vào trái cấm trên đôi môi em. Khiến tôi phải ngượng ngùng lùi bước, khiến em phải vội vàng bay đi. Tôi đi lên núi. Em bay về trời.

Cuộc đời cho tôi, cho tôi trái cấm trên đôi môi em
Cuộc đời cho thêm, cho em có cánh bay đi vội vàng
Núi đứng quanh năm, đất muôn đời nằm, riêng ta rộn ràng
Đứng giữa thiên nhiên, thân ta nằng nặng, thân chim nhẹ nhàng

Tôi đi lên núi, tôi nghe gió núi bay qua lao xao bụi bờ, tôi nhìn nắng quái yêu ma lung linh cửa nhà, tôi cảm thấy xót xa mỗi ngày của tôi, mỗi ngày hít thở bầu không khí chung quanh tôi, mỗi ngày vui vui buồn buồn cùng với thân tôi người người ngợm ngợm. Tôi nhìn xa xa ra núi non, thấy núi non vẫn đứng vững vàng bình dị. Tôi nhìn gần gần vào mặt đất, thấy mặt đất vẫn tự tại khiêm nhường. Tôi ôm lòng mình, tự vấn, vì sao tâm hồn tôi vẫn chưa tĩnh lặng, vì sao trái tim này vẫn cứ xôn xao, vì sao thân xác này vẫn cứ rộn ràng, vẫn cứ nặng nề chao đảo đong đưa? Cuộc đời chỉ là vậy thôi, đâu có gì quan trọng, đâu có gì ghê gớm, đâu có gì phải rộn ràng, hỡi tôi ơi!

Tôi vừa trách tôi, vừa ngước mắt nhìn vào bầu trời, chợt thấy cánh chim em đang bay qua, nhẹ nhàng như gió chiều, êm ái như mây trắng, giữa thiên nhiên vẫn hiền hòa, cùng với núi non vẫn ngàn năm bình dị, cùng với mặt đất vẫn tự tại muôn đời.

Núi đứng quanh năm, đất muôn đời nằm, riêng ta rộn ràng
Đứng giữa thiên nhiên, thân ta nằng nặng, thân chim nhẹ nhàng

Tôi nhìn vào cuộc đời: "Tôi vẫn nhìn thấy em giữa đám đông xa lạ, vì em như hoa lá giữa thiên nhiên hiền hòa." (Em Đến Từ Nghìn Xưa). Rồi tôi nhìn lên bầu trời: "Đứng giữa thiên nhiên, thân ta nằng nặng, thân chim nhẹ nhàng." (Giọt Lệ Thiên Thu). Bất chợt tôi nghe tiếng em và chim ca hát. Tôi vội vàng mở rộng cánh cửa cuộc đời, cho âm nhạc lùa vào đời tôi.

Từ đó, tôi siêng năng mở lòng nhìn ra cuộc đời hằng ngày, lắng nghe và chăm chú học những trang đời giản dị quanh tôi. Tôi học hiền hòa như hoa lá là em, tôi học nhẹ nhàng như thân ấy là chim. Từ đó, tôi thôi không tự làm nặng nề thân xác mình nữa, tôi không tự cho là mình quan trọng nữa, tôi không tự cao tự đại nữa. Tôi biết khiêm tốn trong chừng mực của tấm thân người người ngợm ngợm của mình. Tôi tập sống với đôi tay thật dài tình người, tập ôm quanh tình người. Tôi tập thương yêu những con người bình dị chung quanh tôi, những người mà cũng chịu đựng bao chua cay đắng chát giữa đời như tôi, cũng âm thầm nuốt những giọt lệ thân phận suốt một kiếp người như tôi.

Muốn nói đôi câu giữa chốn thương đau
Chim xanh bạc đầu, cây xanh bạc đầu, vội vàng tôi theo

Em rồi cũng thôi. Tôi rồi cũng thôi. Tất cả rồi cũng đi vào nơi chốn không nơi chốn. Chào nhau từ biệt cuộc đời lung linh, cuộc đời đầm đìa nước mắt. Muôn ngàn giọt lệ vẫn rơi, rớt xuống thành hồ nước long lanh, chảy ra thành sông, đổ ra thành biển, làm thành biển khổ cuộc đời. Cuộc đời là vậy đó sao em, vậy đó sao anh, vẫn ngàn năm ngậm ngùi, vẫn thiên thu người ngợm chứ sao. Đâu có gì quan trọng, đâu có gì ghê gớm, đâu có gì phải rộn ràng, đâu có gì phải tự cao tự đại, hỡi tôi ơi!

Muốn nói đôi câu giữa chốn thương đau
Chim xanh bạc đầu, cây xanh bạc đầu, vội vàng tôi theo

Tôi không vui, không buồn, khoác chiếc áo chân như cho tâm hồn, tôi tiếp tục chậm rãi bước đi giữa đời bằng một tấm thân nhẹ nhàng của chim, một trái tim thanh thản của hoa lá, và chỉ để đơn sơ mở rộng lòng mình yêu thương con người giản dị quanh tôi.


NGUYEN QUANG THANH


Bài hát thật khô, chỉ có nắng gay nắng gắt, không một giọt mưa. Tuy khô, nhưng bài hát đẫm ướt, vì tràn ngập nước mắt. Bài hát vì vậy thật buồn, nghe từng lời ca từng ngấn lệ rưng rưng. Bài hát tuy nhiên rất phải chăng, nó phác họa chân dung cuộc đời một cách không thiên vị. Cuộc đời khô khốc nắng quái, như nó chính là quái ác cuộc đời. Không thể thắc mắc, không thể khiếu nại, không thể đòi hỏi gì thêm. Chấp nhận đi, chỉ có nắng quái yêu ma vậy thôi, phải không cuộc đời?

Sống có bao năm, vui vui buồn buồn, người người ngợm ngợm
Sống chết mong manh như thân cỏ hèn mọc đầy núi non
(Trịnh Công Sơn, Giọt Lệ Thiên Thu)

Thế giới chỉ bình thường như thông thường vậy thôi, cứ lềnh bềnh chìm nổi như bọt bèo vậy đó. Cuộc đời rẻ rúng trôi đi như rơm rác lênh đênh. Đôi tay lạnh lùng của nhân gian vẫn chưa từng độ lượng với nhau, vẫn tiếp tục phô bày đủ cách đối xử phàm phu quái ác với nhau. Có gì đáng gọi là vui đâu! Có gì đáng để rộn ràng đâu! 

Đời người cũng lai rai như bao loài cỏ dại lai rai. Cỏ cây hẻn mọn mọc tràn lan khắp rừng rú núi non. Lòng người thật ra cũng không cao thượng hơn cỏ hèn mấy chút. Đôi khi tôi vui cười sa ngã giữa đời, sơ ý, đã trót tưởng mình cao quí hơn loài cỏ dại. Đôi khi tôi kịp tĩnh giấc, cảm thấy buồn rã rượi, trách mình sao đã vội kiêu căng vô lý giữa cỏ cây. Thật, đâu có gì đáng kiêu hãnh, đâu có gì đáng để rộn ràng!

Cuộc đời cho tôi, cho tôi tiếng nói đôi khi vui tươi
Cuộc đời cho tôi, cho tôi tiếng nói đôi khi ngậm ngùi

Cỏ lá rồi xanh, rồi úa, rồi rơi rụng, rồi phân rã. Đời người cũng vui vui buồn buồn qua loa, cũng yêu thương nham nham nhở nhở, cũng sân hận nảy nở tùm lum, cũng vô duyên om sòm cao ngạo, cũng sống lê lếch, cũng chết lạnh lùng, rồi cũng cùng cỏ cây tan rửa giữa đất trời. Thiên nhiên trôi chảy, mang theo đủ loại thành tố tự nhiên cuộc đời, trong đó có trời mây, có sông biển, có núi non, có cây cỏ, có thú có chim, và cũng có cái con kỳ lạ nửa-người-nửa-ngợm. Thiên nhiên thản nhiên, không tự ca tụng thành tích của mình rộn ràng. Cỏ lá thản nhiên như lá cỏ, chim cá bình thường như cá chim, người ngợm cũng lai rai hành xử nham nhở như người ngợm bao ngàn năm nay đã đối xử tàn bạo với nhau giữa đời. Đâu có gì đáng kiêu hãnh, đâu có gì đáng để rộn ràng!

Gió núi bay qua, lao xao bụi bờ, lao xao bờm ngựa
Nắng quái yêu ma, lung linh thành trì, lung linh cửa nhà

Sống ở quanh đây, ngẩm nghĩ chuyện đời ở quanh đây. Nắng gió thiên nhiên gay gắt quá giữa mùa hè miền Trung nước Việt. Nắng gió trần gian cũng nặng nề quá trong lòng người tại xứ miền khô cằn và cơ cực này. Điều kiện địa lý teo tóp khắc nghiệt ấy, dĩ nhiên đã dẫn tới nhiều thiệt thòi cho đời sống của muôn loài quanh đây. Nhưng đối với những trái tim nhân từ, mảnh đất khô cằn nào rồi cũng có thể hàm chứa những dưỡng chất thuận lợi để cho hoa tâm hồn nở giữa tâm hồn.

Bước tới hư vô, khoác áo chân như
Long lanh giọt lệ - giọt lệ thiên thu

Cuộc đời khô khốc vẫn tiếp diễn. Đôi tay nhân gian vẫn không hề tỏ ra độ lượng. Bể khổ trần gian vẫn giậy sóng ưu phiền muôn hướng. Nước mắt của nhân loại vẫn lung linh ngậm ngùi từ ngàn xưa cho tới tận hôm nay. Nước mắt thiên thu ấy, giọt lệ thiên thu ấy, giọt lệ vẫn còn tiếp diễn. Giọt lệ của muôn đời. Giọt lệ từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người. Giọt nước mắt ngàn năm của thân phận con người. Giọt lệ lung linh vui buồn. Giọt lệ long lanh thân phận mong manh.

Cảnh đời buồn thật. Phận người đáng thương thật. Đáng thương thật cho muôn loài, trong đó có tấm thân bé xíu quạnh hiu của chính mình. Cảm thấy thương cho mình quá, thương cho cuộc đời quá. Ước gì có thể có vòng tay đủ rộng để ôm hết những con người đáng thương này, bằng trái tim chân như này, cho mát mẻ tình người chân thật.

Sống có đôi tay, đôi tay thật dài ôm quanh tình người
Sống có đôi chân, đôi chân mệt nhoài một đời tới lui

Thương cuộc đời, muốn ôm cả cuộc đời, nhưng không phải dễ dàng ôm đời như mong ước. Đành loanh quanh lui tới giữa đời. Lững thững bước đi, đi lên non cao rồi đi về biển rộng, đi giữa thành phố buồn tênh và ruộng đồng bỏ hoang, đi giữa nhân gian vô tình và giữa vùng cỏ dại vô tri, đi vô định giữa đường trần không có mục đích gì đích thật. Bước đi lặng lẽ một mình giữa cuộc đời thuận nghịch, vui vui buồn buồn, cười khóc long lanh, người người ngợm ngợm, cứ như thật, cứ như mông, dường như thật có, dường như thật không, dường như hữu hình, dường như vô hạn, cứ lung linh, cứ lờ lững, suốt ngàn năm lệ hồng lạnh ngắt. Bước đi lặng lẽ, một mình, đi hoài đi tới. Bước tới cõi bờ dường như thanh tịnh, một nơi chẳng còn phân biệt đôi ngã, một ngã chẳng còn phân biệt đôi bờ.

Bước tới hư vô, khoác áo chân như
Long lanh giọt lệ - giọt lệ thiên thu

Vào giây phút lặng lẽ, một mình tôi với tôi, không vui, không buồn, tôi nhẹ nhàng khoác một chiếc áo mới cho tâm hồn tôi - áo chân như - và bắt đầu chậm rãi bước đi giữa đời bằng một trái tim vô ngại. "Nam Hải Điếu Đồ, trụ vô ngại xứ, kỳ tâm tịch tĩnh, du như hư không nhi bao hàm vạn tượng, hằng hằng tham dự nhi vĩnh tuyệt hồng trần (Bùi Giáng, Nam Hải Điếu Đồ).

 ------->>>