TRỊNH CÔNG SƠN 

Mùa Xuân Em Gọi Cho Đời


Em đứng lên mùa Xuân vừa mở
Nụ xuân xanh cành thênh thang
Chim về vào ngày tuổi em trên cành bão bùng
(TCS, Gọi Tên Bốn Mùa)

Mỗi người chỉ có một cuộc đời. Mỗi cuộc đời chỉ có một mùa Xuân. Mùa Xuân ấy, khoảng đời tươi tốt nhất của một đời người. Mùa Xuân ấy đã đến, thanh thản, tự nhiên, không cần gạn lọc. Nó đến vui tươi, trong suốt, không lẫn lộn một chút ưu phiền. Nó đến vô tư, hồn nhiên, không pha trộn một chút vụ lợi. Nó tràn ngập khắp nơi, rạng rỡ trên môi trên mắt, trên tóc trên da, trong ngày trong đêm, trong mưa trong nắng. Mùa Xuân hân hoan ấy của cuộc đời, có thể nhìn thấy qua dáng đi điệu đứng bên ngoài, và có thể nghe thấy qua nhịp đập của con tim bên trong. Mùa Xuân ấy của một đời người, nó thản nhiên mở rộng lòng mình thành những cành nhánh thênh thang hoa lá, mạnh mẽ như bão như bùng, vươn rộng ra với chung quanh, sẵn lòng hòa nhịp với muôn loài. Những lá hoa cành nhánh Mùa Xuân thênh thang ấy của một đời người, nó hằng ngày trao nhận với nhau những âm thanh vui tươi ríu rít của muôn chim về múa hát giữa đời.

Em, cô bé mới lớn. Em, cô bé hồn nhiên. Em vui tươi như bình minh mỗi ngày, em dịu dàng như trăng sao mỗi tối. Em đi trong nắng, em nghe nắng ấm trên da. Em đi trong mưa, em nghe mưa vuốt ve trên tóc, em nghe mưa ríu rít dưới chân.
Mỗi sáng thức dậy, em hít thở thêm làn khí mới, em nhìn ngắm cây lá chung quanh, lòng em hân hoan nảy ra nhiều mơ ước, một chút cho riêng em và thật nhiều cho cả cuộc đời. Em, cô bé mới lớn. Em, cô bé hồn nhiên.

Em đứng lên gọi mưa vào Hạ
Từng cơn mưa từng cơn mưa
Từng cơn mưa mưa thì thầm dưới chân ngà
(TCS, Gọi Tên Bốn Mùa)

Em, cô bé mới lớn. Em, cô bé hồn nhiên. Em mơ ước những cơn mưa mát lành cho đất khô mùa hè – mùa hè của đất trời và mùa hè của một đời người. Mùa hè nào cũng có thể khô khan, mùa hè nào cũng khao khát những cơn mưa mát mẻ.

Từng cơn mưa, từng cơn mưa, từng cơn mưa, mưa thì thầm dưới chân ngà.

Em dĩ nhiên chưa biết hết tên tuổi mọi cơn mưa. Em chưa biết rành mạch rằng, liệu có thể có cơn mưa này cho ai điều gì nhiều hơn những cơn mưa khác hay không. Nhưng riêng em, hôm nay em nhận biết những cơn mưa đó đây đang cho em rất nhiều nhịp nhàng.

Em đứng lên gọi mưa vào Hạ.
Từng cơn mưa, từng cơn mưa, từng cơn mưa, mưa thì thầm dưới chân ngà.

Trên đường đi bất chợt một hôm nọ, và một hôm kia, mưa nọ nhẹ nhàng nối tiếp mưa kia, từng cơn mưa đã quấn quít chung quanh em, đã thì thầm theo bước chân em, đã thỏ thẻ, đã rì rào, và đã ríu rít quanh những bước chân em. Tiếng mưa càng vui tai, chân em càng vui bước giữa đời. Vui say vô tư đến nỗi mùa Hạ đi qua mà không hay, Thu Đông đã đến mà vẫn mải mê ca hát nhởn nhơ dưới nắng.

Em đứng lên mùa Thu tàn tạ
Hàng cây khô cành bơ vơ
Hàng cây đưa em đi về giọt nắng nhấp nhô

Em đứng lên Mùa Đông nhạt nhòa
Từng đêm mưa Từng đêm mưa
Từng đêm mưa Mưa lạnh từng ngón sương mù

Ca hát vui say đến nỗi Xuân Hạ đi qua mà không hay, Thu Đông đã đến mà không biết, vẫn mải mê ca tụng bốn mùa như thể tất cả vẫn đang là mùa xuân cuộc đời, mùa xuân của mọi cuộc đời.

Em đứng lên mùa Xuân vừa mở
Nụ xuân xanh cành thênh thang
Chim về vào ngày tuổi em trên cành bão bùng

Mỗi người chỉ có một cuộc đời. Mỗi cuộc đời chỉ có một mùa Xuân. Mùa Xuân ấy của một đời người, nó thản nhiên mở rộng lòng mình thành những cành nhánh thênh thang hoa lá, mạnh mẽ như bão như bùng, vươn rộng ra với chung quanh, sẵn lòng hòa nhịp với muôn loài. Những lá hoa cành nhánh Mùa Xuân thênh thang ấy của một đời người, nó hằng ngày trao nhận với nhau những âm thanh vui tươi ríu rít của muôn chim về múa hát giữa đời.

Em đứng lên mùa Xuân vừa mở. Nụ xuân xanh, cành thênh thang, chim về vào ngày tuổi em trên cành bão bùng.
Tuy nhiên, tuy nhiên, mùa Xuân không thể mùa Xuân mãi, và cả những Hạ Thu Đông cũng chưa bao giờ được phép dừng chân. Tất cả đều trôi chảy. Tất cả đều phải tan hòa theo dòng thời gian trôi chảy.

Rồi mùa Xuân không về
Mùa Thu cũng ra đi
Mùa Đông vời vợi
Mùa Hạ khói mây

Mùa Xuân ấy của đời em đã đến. Và rồi mùa Xuân ấy của đời em đã ra đi không về. Mặc dù được biết trước, nhưng câu chuyện ra đi không trở lai ấy vẫn khiến em rất ngỡ ngàng. Em ngỡ ngàng, em chợt xót xa, em bất ngờ bối rối. Em bàng hoàng nhìn những “mùa” còn lại của đời mình.

Xuân của một đời đã qua rồi, ồ Xuân đã qua thật rồi, còn lại quanh đây tất cả chỉ là Hạ Thu Đông. Ôi mùa Đông vời vợi, ồ mùa Hạ khói mây. Lòng em tràn ngập những cảm xúc hụt hẵng, mất mát. Ngậm ngùi nhìn những khói mây còn lại, nhìn những Hạ Thu Đông vời vợi của đời mình, tất cả cũng đang đến dần dần, và rồi cũng dần dần ra đi biền biệt không một ngoảnh lại vẫy tay.

Rồi mùa Xuân không về
Mùa Thu cũng ra đi
Mùa Đông vời vợi
Mùa Hạ khói mây

Một hôm em bất chợt lướt nhìn Thu Đông mình trong gương soi sự thật. Em chớp nhoáng nhận ra toàn cảnh quá khứ và hiện tại của đời mình. Nhạt nhòa, tàn tạ, khói mây. Lòng em buồn thấm thía, nhưng không biết trách móc cái gì, không biết đổ lỗi cho ai, cũng không biết gọi tên ai để mà trách móc. Bây giờ, một mình ngậm ngùi hồi tưởng những ngày tháng hôm qua, em chỉ còn biết níu kéo kỷ niệm, níu kéo tình yêu, níu kéo những cảm xúc êm đềm nhất mà em đã có được trong đời ấy, để mà gọi tên, để mà hờn trách, để mà định nghĩa, để mà tiếc nuối, để mà an ủi. Tình yêu tự nhiên ấy, những cảm xúc êm đềm xuân xanh ấy, những rung cảm hồn nhiên thơ mộng ấy, từ nay em nên gọi là gì, em cũng chưa biết dứt khoát gọi tên là gì.

Rồi từ nay em gọi
Tình yêu dấu chim bay
Gọi thân hao gầy
Gọi buồn ngất ngây


Mời xem tiếp cột kế bên --->

Bầu Trời Âm Nhạc
MÙA XUÂN EM GỌI CHO ĐỜI
Tiểu luận của  NGUYEN QUANG THANH
KHẢO LUẬN VỀ BÙI GIÁNG & TRỊNH CÔNG SƠN
NGUYEN QUANG THANH biên soạn
Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn  -  Nguyen Quang Thanh biên soạn
Website: www.nguyenquangthanh.com  -  tác giả tự trình bày


Em sẽ gọi là gì đây cho vừa lòng mùa Xuân ấm áp ấy. Em sẽ gọi là gì đây cho vừa lòng tình yêu mạnh mẽ ấy. Em sẽ gọi là gì đây, tình yêu là gì là gì...

Rồi từ nay em gọi
Tình yêu dấu chim bay
Gọi thân hao gầy
Gọi buồn ngất ngây

Em gọi tình yêu là dấu chim bay không dấu vết, hoặc em gọi tình yêu là tấm thân mòn mỏi phận người, hoặc em gọi tình yêu ấy, chung cuộc, là nỗi buồn ngất ngây khi nhìn vào cõi thinh không còn lại của một kiếp người.

Mặc kệ em gọi tên tình yêu là gì, thì cánh chim tình yêu xuân sắc kia vẫn không quay trở lại. Mặc kệ em gọi tên cuộc đời là gì, thì cuộc đời buồn tủi này vẫn không thay hình đổi dạng biển dâu. Thế rồi ngẫu nhiên, một hôm cố ý, đâu đó dưới một khung trời huyền hoặc trăng sao, có một Trịnh Công Sơn trầm mặc, chậm rãi ôm cây đàn thần thoại, vừa chăm chú nhìn em vừa hát tha thiết về phía tương lai:

Ôi tóc em dài đêm thần thoại
Vùng tương lai chợt xa xôi
Tuổi xuân ơi sao lạnh dòng máu trong người

Giọng hát rất thiết tha, đầy tiếc nuối. Tiếc nuối mùa Xuân của cuộc đời. Tiếc nuối những mơ ước thơ mộng của ngày thơ ấu. Tiếc nuối những hoài vọng đáng yêu của ngày tuổi trẻ.
Những hoài vọng hồn nhiên và rực rỡ về tương lai ấy, tiếc thay, chỉ có trong những câu chuyện thần tiên, mà hôm nay, nó đang trở thành những ước mơ dang dở, đang tỏ ra là những điều xa rời thực tế, những điều không có thật so với ước mơ. Những mong đợi về một tương lai xinh đẹp như câu chuyện thần thoại đã tan biến theo sương khói cuộc đời. Thế gian trần trụi phơi bày lem luốc quá, làm choáng ngợp những tâm hồn hoài vọng thần tiên. Như muốn bật khóc, Trịnh Công Sơn lại ôm đàn, nghẹn ngào ru lại điệp khúc, ước mong đánh thức được thực tại còn mê ngủ:

Ôi tóc em dài đêm thần thoại
Vùng tương lai chợt xa xôi
Tuổi xuân ơi sao lạnh dòng máu trong người

Mỗi người chỉ có một cuộc đời. Mỗi cuộc đời chỉ có một mùa Xuân. Mùa Xuân ấy, khoảng đời tươi tốt nhất của một đời người. Sao đành để vườn Xuân biến thành hoang phế? Sao đành để ruộng vườn mình biến thành sa mạc? Sao đành lòng làm mùa Đông ngay trong mùa Xuân? Tuổi xuân ơi sao người lạnh lùng dòng máu trong người?

Điều không vui ấy đáng lẽ không xảy ra, đáng lẽ tránh được, vậy mà nó đã tức tưởi xảy ra tràn lan trên mặt đất cuộc đời. Xung đột thê thảm khắp địa cầu, suốt cổ kim. Người ta nhìn nhau bằng ánh mắt trách móc, thù hận, thay vì thông cảm, yêu thương. “Đôi tay nhân gian chưa từng độ lượng, ngọn gió hoang vu thổi buốt xuân thì.” Tuổi xuân ơi, sao lạnh dòng máu trong người? Tuổi xuân ơi, tuổi xuân người ơi, sao người chảy lạnh dòng máu trong người? Sao người đành lòng lạnh nhạt với chính tuổi xuân mình? Sao người khư khư lạnh lùng với những người chung quanh đang rất cần tình yêu đồng loại? Sao người quay lưng gay gắt với cuộc đời đáng thương đang đói khát tình người như vậy? Tuổi xuân ơi sao người lạnh lùng dòng máu trong người?

Ôi tóc em dài đêm thần thoại
Vùng tương lai chợt xa xôi
Tuổi xuân ơi sao lạnh dòng máu trong người

Tuổi xuân hồn nhiên của em, tình yêu trong sáng của em, đó là tài sản vô giá. Tài sản vô giá ấy đáng lẽ có thể sưởi ấm cho chính bản thân em và cho cuộc đời chung quanh em, chứ sao em lại thờ ơ bỏ phế như vậy. Chợt nghe những ước mơ về một tương lai xinh đẹp như câu chuyện thần thoại dường như hoàn toàn tan biến. Tan biến rồi sao em, tan biến một cách tức tưởi như vậy sao em!

Nghe xót xa hằn lên tuổi trời
Trẻ thơ ơi trẻ thơ ơi
Tin buồn từ ngày mẹ cho mang nặng kiếp người

Nghe quá xót xa cho một kiếp người. Mọi người làm người đều là nạn nhân của tạo hóa - tạo hóa mà đã gây ra cuộc hí trường điên đảo này. Một thân phận người tự nó đã lắm xót xa vì những vết hằn lên lưng thân phận tự nhiên, lại còn phải chịu đựng những xót xa chồng chất thêm nữa do đồng loại vô tình chà đạp lẫn nhau một cách lạnh lùng.

Em nghe đau đớn, “có điều gì gần như niềm tuyệt vọng”. Nhưng em không tuyệt vọng. “Em ơi đừng tuyệt vọng”. Em không đành lòng cho rằng hy vọng đã hoàn toàn tan biến tới thiên thu. Em vẫn còn hy vọng vào nhiệt huyết từ những trái tim hồn nhiên của hôm nay và tương lai. Nhiệt huyết mùa Xuân có thể tích lũy để sưởi ấm tới tận mùa Đông.

Em, cô bé mới lớn. Em, cô bé hồn nhiên. Em, chú bé mới lớn. Em, chú bé hồn nhiên. Chúng em tràn đầy nhiệt huyết, cùng đứng lên, cùng ca hát, cùng ước mơ những cơn mưa ngọt lành chung quanh em, và những cành lá tươi thắm chung quanh cuộc đời.

Em đứng lên gọi mưa vào Hạ
Từng cơn mưa từng cơn mưa
Từng cơn mưa mưa thì thầm dưới chân ngà
...
Em đứng lên mùa Xuân vừa mở
Nụ xuân xanh cành thênh thang
Chim về vào ngày tuổi em trên cành bão bùng

Em, cô bé mới lớn. Em, cô bé hồn nhiên. Em, chú bé mới lớn. Em, chú bé hồn nhiên. Em mơ ước những cơn mưa mát lành cho đất khô mùa hè – mùa hè của đất trời và mùa hè của một đời người. Em mơ ước những cành lá tươi thắm sau mỗi mùa đông giá – mùa đông giá của đất trời và đông giá của một đời người. Em mơ ước những trái tim ấm áp mùa Xuân có thể tích lũy để sưởi ấm tới tận mùa Đông.

Em rất đẹp. Tâm hồn em rất đẹp. Tuổi em hồn nhiên rất đẹp. Ước mơ của em cũng rất đẹp. Rồi từ nay, nhờ tùy thuận theo tấm lòng hồn nhiên rất đẹp của em, Xuân Hạ Thu Đông của một đời người cũng bỗng nhiên mang nhiều ý nghĩa đẹp thênh thang.


NGUYEN QUANG THANH