TRỊNH CÔNG SƠN 


Trịnh Công Sơn Chiều Một Mình Qua Phố


Áo dài màu tím là đồng phục một thời của nữ sinh trường trung học Đồng Khánh (Huế). Màu áo tím thường tràn ngập trước cổng trường trước giờ vào lớp và sau giờ tan học. Dưới ánh nắng ban ngày, màu áo học trò ấy đã đành là quyến rũ. Thật, không thể thống kê được tổng cộng trước sau có bao nhiêu trái tim trai trẻ đã ngất ngây vì nó. Chỉ biết, nó có sức thu hút mạnh tới nỗi, đôi khi, mặc dù nắng đã phai, đêm đã về khuya, mà màu hoa học trò ấy vẫn còn bay lượn chập chờn trước mắt người, trong lòng người, trong suy nghĩ của một người, của một thi sĩ, một nhạc sĩ. Người ấy cầm viết ghi lại cảm xúc của mình dưới những dòng nhạc:

Chiều một mình qua phố
Âm thầm nhớ nhớ tên em
Có khi nắng khuya chưa lên
Mà một loài hoa chợt tím ...

Chiều một mình qua phố
Âm thầm nhớ nhớ tên em
Áo xưa chưa quen phong trần
Đợi mùa thu vàng áo thêm ...

Lời ca thơ mộng quá. Chuyện tình thơ mộng quá. Cũng buồn quá và đẹp quá. Đậm đà quá và cũng nhẹ nhàng quá, Rõ ràng quá đồng thời cũng kín đáo quá.

Thoáng nghe, tưởng như một mối tình đã đi qua, nhưng thật ra mối tình vẫn còn ở lại. Mặc dù tình vẫn còn ở lại, nhưng vẫn mơ hồ lo ngại một ngày kia tình sẽ ra đi. Những xúc cảm tưởng chừng rất lạ, nhưng thật ra rất quen thuộc với mọi trái tim đang yêu.

Ước gì cuộc đời gọn gàng như một bài hát. Ước gì cuộc đời nhẹ nhàng với nhau như “Chiều Một Mình Qua Phố”. Ước gì cuộc đời chỉ khao khát từ tâm, chỉ mong cầu lẽ thiện.. Ước gì tâm hồn mọi người vẫn giữ gìn cho mãi mãi vẫn là tâm hồn tuổi xanh, để áo em bốn mùa vẫn là áo học trò, để tuổi em suốt đời vẫn là tuổi mênh mông.

Thật ra cuộc đời không hề gọn gàng như một bài hát, cuộc đời không dễ nhẹ nhàng với nhau như “một loài hoa chợt tím”, không sẵn lòng tuổi xanh như lứa tuổi học trò...
Cuộc đời thật ra đầy gió bụi phàm phu. Trần ai thật ra đầy dẫy bụi trần phàm tục. Nhưng tôi không dám trách móc cuộc đời. Tôi chỉ biết âm thầm nhớ nhớ tên em, và khóc lặng lẽ một mình, và gọi gió lên để “đổ thừa” bụi đường làm cay lòng mắt.

Chiều một mình qua phố
Âm thầm nhớ nhớ tên em
Gió ơi gió ơi bay lên
Để bụi đường cay lòng mắt

Tôi che giấu nỗi buồn của riêng tôi và nỗi buồn chung quanh tôi. Tôi “để bụi đường cay lòng mắt”. Tôi khóc. Tôi âm thầm nhớ nhớ tên em. Tôi cầu mong sao cho cuộc đời trôi qua bình yên, sao cho cuộc đời ứng xử với nhau nhẹ nhàng cho đời còn nhẹ nhàng ...

Chiều qua bao nhiêu lần môi cười
Cho mình còn nhớ nhau
Chiều qua bao nhiêu lần tay rời
Nghe buồn ghé môi sầu...

Đã bao nhiêu buổi chiều đi qua cùng với đời tôi và đời em. Mỗi khi buổi chiều đi qua với môi cười của em, tôi nghe thơ mộng như cả cuộc đời bao hàm trên môi cười giản dị là em. Mỗi khi buổi chiều đi qua mà bàn tay tôi không có bàn tay em, tôi nghe hoang vắng như cả cuộc đời buồn tủi chỉ vì em vắng mặt.

Ngày nào mình còn có nhau
Xin cho dài lâu
Ngày nào đời thôi có nhau
Xin người biết đau

Tôi âm thầm nhớ nhớ tên em. Tôi âm thầm cầu mong những điều lành cho đời em, cho đời tôi, và cho đời người. Tôi “để bụi đường cay lòng mắt”. Tôi khóc một mình. Tôi có thể che giấu nỗi buồn của tôi trong phút giây.. Nhưng tôi không thể che giấu mãi mãi nỗi buồn của tôi. Tôi không thể ngăn chận xúc cảm của tôi giữa đời đầy thương tích. Nước mắt vẫn vây quanh, Vây quanh lòng mắt tôi và vây quanh cuộc đời chung quanh tôi. Nỗi buồn giữa đời không hề đùa cợt với ai, kể cả những trái tim nhân từ nhất. Nỗi buồn có thật, thường xuyên xuất hiện chung quanh đời tôi. Tôi chỉ còn biết cầu mong sao cho đời còn tuổi xanh hồn nhiên, để còn biết xúc cảm tự nhiên, còn biết chia xẻ với nhau nỗi đau đớn giữa cuộc đời đau đớn.

Chiều một mình qua phố
Nghe dòng nước vẫn vây quanh
Bước chân nghe quen cũng buồn
Lạy đời xin còn tuổi xanh

Làm sao có thể nói ra hết lòng tôi cho em nghe được, phải không em? Làm sao kể ra hết chuyện hoài mong cuộc đời cho người nghe. được, phải không em? Tuy không nói hết nhưng em vẫn biết, vì chính em cũng có một cuộc đời dằn vặt như tôi, phải không em? “Một lời chẳng nghĩa là bao, Dẫu lời không tiếng lẽ nào không nghe?” (Bùi Giáng)

Còn một mình trên phố
Âm thầm nhớ nhớ tên em
Ngoài kia không còn nắng mềm
Ngoài kia ai còn biết tên

Từng nắng chiều đã qua. Từng sương khuya đã đến. Vẫn còn một mình tôi trên phố lạ, Vẫn còn một mình tôi âm thầm nhớ nhớ tên em. Nhớ một loài hoa tím học trò. Nhớ áo xưa chưa quen phong trần. Gọi buồn cho mình nhớ tên. Nhớ quá. Nhớ suốt một đời tôi, một đời hiu quạnh của tôi.

Rồi một lần kia khăn gói đi xa
Tưởng rằng được quên thương nhớ nơi quê nhà
Lòng thật bình yên mà sao buồn thế
Giật mình nhìn tôi ngồi khóc bao giờ
(TCS, Bên Đới Hiu Quạnh)

Chiều đi qua. Ngày tháng đi qua. Tôi đã khóc, rồi tôi đã thôi không khóc. Tôi đã buồn, rồi tôi thôi không còn buốn. Như vậy, chỉ bởi vì bên đời tôi hiu hạnh vẫn còn có nụ cười bao la trên mắt em mênh mông.

Mỗi vết thương lành, một nỗi vui
Mắt cười mênh mông giữa đôi bàn tay
Dù em khẽ bước không thành tiếng
Cõi đời bao la vẫn ngân dài
(TCS, Vẫn Có Em Bên Đới)

Cõi đời bao la vẫn ngân dài. Những buổi chiều vẫn còn phía trước. Những chiều bao nhiêu lần môi cười và những chiều bao nhiêu lần tay rời. Những chiều mình còn nhớ nhau và những chiều nghe buồn ghé môi sầu. Những chiều mình còn có nhau, và những chiều mình thôi có nhau. Những chiều một mình qua phố âm thầm nhớ nhớ tên em.

Chiều một mình qua phố
Nghe dòng nước vẫn vây quanh
Bước chân nghe quen cũng buồn
Lạy đời xin còn tuổi xanh
.....
Còn một mình trên phố
Âm thầm nhớ nhớ tên em
Ngoài kia không còn nắng mềm
Ngoài kia ai còn biết tên
(Chiều Một Mình Qua Phố)

Trịnh Công Sơn đã ghi lại cảm xúc của mình dồi dào như thế. Bằng một bài hát bao la như thế. Không ngờ lúc ấy ông mới 22 tuổi (1961).


QUANG TƯ THẠNH
(2016)






Bầu Trời Âm Nhạc
TIỂU LUẬN VỀ MỘT SỐ CA KHÚC TIÊU BIỂU CỦA TRỊNH CÔNG SƠN  

TRỊNH CÔNG SƠN
CHIỀU MỘT MÌNH QUA PHỐ

Tiểu luận của  NGUYEN TƯ THẠNH

KHẢO LUẬN VỀ BÙI GIÁNG & TRỊNH CÔNG SƠN
NGUYEN QUANG THANH biên soạn
Khảo Luận Về Bùi Giáng và Trịnh Công Sơn  -  Nguyen Quang Thanh biên soạn
Website: www.nguyenquangthanh.com  -  tác giả tự trình bày